काठमाडाैँ, राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ को प्रारम्भिक नतिजाअनुसार नेपालको जनसंख्या दुई करोड ९१ लाख ९२ हजार चार सय ८० पुगेको छ । ०६८ को जनगणनामा कुल जनसंख्या दुई करोड ६४ लाख ९४ हजार पाँच सय चार थियो ।
राष्ट्रिय तथ्यांक विभागले बुधबार सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक नतिजाअनुसार १० वर्षमा जनसंख्या २६ लाख ९७ हजार नौ सय ७६ ले वृद्धि भएको छ । जनसंख्याको लैंगिक अनुपात प्रतिसय महिलामा पुरुषको संख्या ९५.९१ छ । जुुन अघिल्लो जनगणनामा ९४.१६ थियो ।
१० वर्षमा जनसंख्या १०.१८ प्रतिशतले बढेको छ । यो अवधिको सरदर वार्षिक वृद्धिदर ०.९३ प्रतिशत छ । जब कि ०५८ देखि ०६८ सम्मको वार्षिक वृद्धिदर १.३५ प्रतिशत थियो । ८० वर्षयता जनसंख्या वृद्धिदर एक प्रतिशतभन्दा न्यून देखिएको हो । १९८७ वार्षिक वृद्धिदर १.२७ थियो । त्यस्तै, ०१८ मा १.३१ प्रतिशत थियो भने अन्य वर्षमा दुई प्रतिशतभन्दा धेरै थियो । ००९÷११ मा २.७३, ०२८ मा २.०५, ०३८ मा २.६२, ०४८ मा २.०८ र ०५८ मा २.२५ प्रतिशतको वृद्धिदर थियो । अपेक्षाअनुसार जनसंख्या वृद्धिदर नहुँदा प्रक्षेपणभन्दा थोरै जनसंख्या देखिएको विभागका महानिर्देशक नेविनलाल श्रेष्ठले बताए ।
पुरुषभन्दा महिला ६ लाख नौ हजार आठ सय ५८ ले बढी
पुरुषभन्दा महिलाको जनसंख्या ६ लाख नौ हजार पाँचजनाले बढी भएको छ । महिला एक करोड ४९ लाख एक हजार एक सय ६९ र पुरुष एक करोड ४२ लाख ९१ हजार तीन सय ११ जना पुगेका हुन् । १० वर्षमा महिलाको जनसंख्या १२ लाख ५५ हजार सात सय ६ ले र पुरुषको जनसंख्या १४ लाख ४२ हजार दुई सय ७० जनाले थप भएको छ । ०६८ मा महिलाको संख्या एक करोड ३६ लाख ४५ हजार चार सय ६३ थियो भने पुरुष एक करोड २८ लाख ४९ हजार ४१ जना थिए । यसरी १० वर्षमा महिलाको जनसंख्या ९.२० प्रतिशत र पुरुषको जनसंख्यामा ११.२२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।
एक वर्गकिलोमिटरमा बस्ने मानिसको संख्या १९८
नयाँ जनगणनाअनुसार देशको जनघनत्व एक सय ९८ जना प्रतिवर्गकिलोमिटर पुगेको छ । १० वर्षअघि प्रतिवर्गकिलोमिटर एक सय ८० जना थियो । यो भनेको एक वर्गकिलोमिटरमा बस्ने–रहने मानिसको संख्या हो । सबैभन्दा धेरै जनघनत्व तराई क्षेत्रमा प्रतिवर्गकिलोमिटर चार सय ६१ जना र हिमाली क्षेत्रमा ३४ जना छन् । १० वर्षअघि तराईमा तीन सय ९२ जना थिए भने हिमालमा ३४ नै थिए । जिल्लागत तथ्यांकमा काठमाडौंमा सबैभन्दा धेरै पाँच हजार एक सय आठजना प्रतिवर्गकिलोमिटर र मनाङमा सबैभन्दा कम तीनजना प्रतिवर्गकिलोमिटर छन् ।
देशको दुईतिहाइ जनसंख्या सहरी क्षेत्रमा बसोवास
देशमा सहरी जनसंख्या ६६.०८ प्रतिशत र ग्रामीण जनसंख्या ३३.९२ प्रतिशत छ । ०६८ को जनगणनाले १७.०७ प्रतिशत सहरी जनसंख्या र ८२.९३ प्रतिशत ग्रामीण जनसंख्या रहेको देखाएको थियो । तर, संघीय संरचनापछि स्थानीय तहलाई सहरी र ग्रामीण क्षेत्रअनुसार वर्गीकरण गरेपछि ०६८ कै जनगणनाअनुसारका ६३.१९ प्रतिशत सहरी र ३६.८१ प्रतिशत ग्रामीण क्षेत्रमा रहेको देखाइएको थियो । ०६८ को जनगणनाको समयमा ५८ वटा मात्र नगरपालिका रहेकोमा सोहीअनुसार सहरी जनसंख्याको विश्लेषण गरिएको थियो । नेपाल सरकारबाट घोषित दुई सय ९३ वटा नगरपालिकामा रहेको जनसंख्यालाई सहरी क्षेत्रको जनसंख्या र सोबाहेकको चार सय ६० गाउँपालिकामा रहेको जनसंख्यालाई ग्रामीण क्षेत्रको जनसंख्या मानी ग्रामीण तथा सहरी जनसंख्याको वर्गीकरण गरिएको छ ।
काठमाडौंमा सबैभन्दा धेरै र मनाङमा कम जनसंख्या
७७ जिल्लामा काठमाडौंमा सबैभन्दा धेरै २० लाख १७ हजार पाँच सय ३२ र मनाङमा सबैभन्दा कम पाँच हजार ६ सय ४५ जनसंख्या छन् । मोरङ, रुपन्देही, झापा र सुनसरी क्रमशः दोस्रो, तेस्रो, चौथो र पाँचौँ धेरै जनसंख्या रहेको जिल्ला भएका छन् । त्यस्तै, मुस्ताङ, डोल्पा, रसुवा र हुम्ला क्रमशः दोस्रो, तेस्रो, चौथो र पाँचौँ कम जनसंख्या रहेको जिल्ला बनेका छन् ।

















